दगडांच्या डायरीत दडलेला आपला मेंदू: शहरे आपल्याला कशी घडवतात?

मानवी मेंदू आणि शहराची जुनी वास्तुरचना यांचा सुरेख संगम दर्शवणारे प्रतीकात्मक चित्र. एका बाजूला जुन्या पेठा आणि दुसऱ्या बाजूला आधुनिक शहराची ग्रीड.

रस्त्यांवरून चालताना कधी तुम्हाला जाणवलंय का, की आपण ज्या शहरांच्या कथा वाचतो आणि सांगतो, ती शहरे स्वतःच आपली कथा लिहित आहेत; आणि आपल्याला त्याचा पत्ताही नाही! तुम्हाला कधी वाटलंय का, की तुमचे विचार, तुमचे निर्णय, आणि अगदी तुमचे माणसांशी जोडले जाण्याचे मार्ग खरोखरच ‘तुमचे’ आहेत? की ते तुम्ही राहत असलेल्या शहराच्या वास्तुरचनेने ठरवलेले आहेत? आज … Read more

‘द इनव्हिजिबल बग’: हे जग केवळ ‘पुरुषांसाठी’ डिझाईन केले गेले आहे का?

the system glitch

जगात एक अत्यंत जुना आणि लोकप्रिय समज आहे: “स्त्रियांना गाडी चालवता येत नाही.” रस्त्यावर जेव्हा एखाद्या स्त्रीकडून गाडी चालवताना चूक होते, तेव्हा समाज अनेकदा तिच्या ‘स्त्री असण्यावर’ प्रश्नचिन्ह निर्माण करतो. याउलट, तीच चूक जेव्हा एखाद्या पुरुषाकडून होते, तेव्हा ती एका ‘व्यक्तीची’ चूक मानली जाते, संपूर्ण पुरुष जातीची नाही. हा कोणताही जैविक किंवा बौद्धिक दोष नाही. … Read more

वय वाढतं तसा वेळ वेगाने का पळतो?

Time Perception

तुम्हाला कधी ही अचंबित करणारी जाणीव झालीय का, की लहानपणी एक वर्ष हे एका विशाल, कधीही न संपणाऱ्या महाकाव्यासारखं वाटायचं, पण आता ते एका मंगळवारसारखं भुरकन उडून जातं? तुम्ही वेडे झालेले नाही आहात. तुम्ही हे वाक्य वाचत आहात, तेवढ्या वेळात तुमच्या लहानपणीच्या मेंदूंने दुप्पट वास्तव ‘प्रोसेस’ केले असते. भिंतीवरचे घड्याळ २०१० मध्ये ज्या वेगाने धावत … Read more

‘द क्लाउड’ आकाशात नाहीये! डेटा सेंटर्स समाजासाठी आणि निसर्गासाठी सर्वात मोठा धोका का बनत आहेत?

data centers

तुम्ही तुमचा फोन काढता, इन्स्टाग्रामवर एक रील (Reel) अपलोड करता, किंवा ChatGPT ला एक साधा प्रश्न विचारता. सेकंदाच्या आत तुमचं काम होतं. तुम्हाला वाटतं की तुम्ही जे काही इंटरनेटवर सेव्ह करताय, ते कुठेतरी आकाशात एका अदृश्य ‘Cloud’ (क्लाउड) मध्ये सेव्ह होतंय. पण आज मला तुमचा हा सर्वात मोठा ‘डिजिटल महाभ्रम’ (Digital Illusion) तोडायचा आहे. सत्य … Read more